Po na bëjnë të humbim kontrollin e trurit tonë?

Këtë javë kam qenë në Londër. Atje kishte shumë muzikë, filma dhe shumë gjëra. Gjithashtu pata mundësinë të ulesha me Gloria Mark, psikologe në Universitetin e Kalifornisë, Irvin, i cili ka kaluar 30 vitet e fundit duke studiuar se si njerëzit bashkëveprojnë me teknologjitë dixhitale.

Në fillim të karrierës së saj, shqetësimet më të mëdha ishin ndikimet potenciale të internetit dhe përdorimit të email-it në trurin tonë. Mund t’i qeshim këto shqetësime sot, por është e vërtetë se ndërkohë që teknologjitë u bënë më të përhapura dhe të rrënjosura në jetën tonë të përditshme, kohëzgjatja e vëmendjes sonë filloi të tkurrej.

Marku shqetësohet se gjërat po përkeqësohen. Titulli i sesionit tonë ishte “A e kemi humbur kontrollin e trurit tonë?” Fatkeqësisht, Marku më tha, përgjigjja është po.

Rreth dy dekada më parë, Marku filloi të pyeste veten se si mund të ndikojë përdorimi i pajisjeve në gjatësinë e vëmendjes sonë. Ajo ngriti atë që e quan laboratore që jetojnë, duke përdorur sensorë dhe gjurmues për të vëzhguar vullnetarët e rritur, vëmendjen dhe sjelljen kur po përdornin pajisje.

Në vitin 2003, ajo zbuloi se një përdorues mesatar kishte rreth dy minuta e gjysmë vëmendje. Kjo tregon sa gjatë mund të kalojnë njerëzit të përqendruar në një gjë para se të shkojnë në diçka tjetër. Kjo më befasoi në atë kohë, më tregoi gjatë seancës sonë të mërkurën. Mendoja: Uau, kjo është vërtet e shkurtër.

Por kur ajo përsëriti eksperimentin më 2012, ajo zbuloi se kohëzgjatja e vëmendjes ishte zvogëluar në të gjithë rrugën deri në rreth 75 sekonda mesatarisht, tha ajo. Gjatë studimit që bëri nga viti 2014 deri në vitin 2020, kohëzgjatja e vëmendjes u tkurr edhe më shumë deri në 47 sekonda, mesatarisht. Yikes.

Dhe nuk është mirë për ne. Marku më tha se ajo e ndryshoi kaq shpesh vëmendjen tonë. Ne do të kishim që njerëzit të vishnin vëzhgues të rrahjeve të zemrës, dhe … ne do të shihnim lidhje direkte midis ndryshimit të vëmendjes shpejt dhe stresit duke u rritur, m’i tha ajo.

E gjithë kjo shpërqendrim na e bën më të vështirë t’i bëjmë gjërat. Nëse e ndërron vëmendjen, më tha. Nuk është mirë për performancë. Nuk është mirë për mirëqenien tonë emocionale.

Dhe kjo është për të rriturit. Po efektet e teknologjive dixhitale tek fëmijët? Disa muaj më parë, Meta (që zotëron Facebook-un dhe Instagramin) dhe GoogleTub-in u urdhëruan të paguanin miliona dollarë dëme për një grua 20 vjeçare që kishte akuzuar kompanitë për krijimin e produkteve që e bënë atë të zhvillonte një varësi ndaj fëmijëve.

Para dy javësh, Meta vendosi një padi tjetër, këtë e solli një lagje rurale në Kentaki. Qarku kishte akuzuar gjithashtu kompaninë për projektimin e prodhimeve të varura që ishin të dëmshme për studentët dhe kishte kërkuar më shumë se 60 milion dollarë për të mbuluar kostot e nevojave të tyre mendore. Rreth 1,200 qarqe të tjera shkollash po ndërmarrin veprime të ngjashme ligjore kundër kompanive të medias sociale.

Por mediat sociale nuk janë të gjitha të këqija, gjatë gjithë kohës. Ajo mund të sigurojë mundësi për disa njerëz, duke përfshirë ata nga grupe të margjinalizuara, për të formuar lidhje që përndryshe mund të jenë të vështira. Një sondazh i bërë në 2024 me adoleshentët LGBTQ+ zbuloi se ndërsa disa e përshkruan median shoqërore si një vend refuzimi dhe frike, të tjerë e përshkruan atë si një vend ku ndjenin ndjenjën e përkatësisë, ku mund të zhvillonin miqësi dhe të kultivonin identitetin e tyre.

Marku thotë se në të vërtetë, nuk mund të themi përfundimisht se çfarë efektesh ka përdorimi i mediave shoqërore te fëmijët anembanë bordit. Ka pasur shumë e shumë studime dhe provat janë për datën pa përgjigje, më tha ajo. (Pavarësisht nga ajo që ju mund të lexoni në librat më të shitur mbi këtë temë.)

Marku ka shpresë se studimet e mëdha afat-gjata më në fund mund të fillojnë të hedhin më shumë dritë mbi këtë pyetje. Një përpjekje e kësaj natyre është duke u zhvilluar në Australi, e cila futi një ndalim të mediave sociale për më pak se 16 vjeç në fund të vitit të kaluar.

Duke pasur parasysh këtë pasiguri mbi teknologjinë 20 vjeçare, pyesja veten nëse Marku kishte ndonjë mendim mbi ndikimet potenciale të AIAjan padyshim më të reja që brenda hapësirës së disa viteve duket se janë integruar thellë në jetën tonë dixhitale.

Kur përpiqeshim të bënim diçka të tillë, si vlerësimi ose përmbledhja e përmbajtjes, duke bërë atë që njihet si ” thellësi e procesimit ,” m’i tha ajo. Kur je e angazhuar aktivisht me informacione, e përpunon në një nivel shumë të thellë, tha ajo. Atëherë ke më shumë gjasa ta mësosh, ta kuptosh [dhe] ta mbash.

Kjo nuk ndodh kur shumica e njerëzve përdorin robotë AI si ChatGPT, Claude dhe Gemini. Kur u kërkojmë këtyre mjeteve të shkruajnë, të përmbledhin ose të vlerësojnë për ne, nuk po e bëjmë më këtë proces të thellë. Ti do ta shtysh punën tënde njohëse në AI, tha ajo. Nuk është mirë për ne.

Rreziku është se aftësitë tona njohëse do të dobësohen me kalimin e kohës. Nëse nuk ushtron vazhdimisht muskujt, ata mund të të vrasin, tha Marku. Dhe kjo tregon saktësisht se çfarë mund të ndodhë me mendjet tona. Njerëzit me mendje