Energjia diellore kalon për herë të parë në SHBA mbi qymyrin: 12.8% e prodhimit elektrik në maj

Sipas të dhënave të publikuara nga grupi global i mendimit energjetik Ember, në bashkëpunim me Asociacionin e Industrisë së Energjisë Diellore (SEIA) dhe firmën analitike Wood Mackenzie, energjia diellore arriti për herë të parë në maj 2024 të tejkalojë prodhimin e energjisë elektrike nga qymyri në Shtetet e Bashkuara. Në këtë muaj, dielli kontribuoi me 12.8% të prodhimit total të energjisë elektrike, ndërsa qymyri, përmes djegies së karburantit të thjeshtë, kontribuoi me 12.2%. Kjo shënon nivelin e katërt më të ulët ditor për pjesën e qymyrin në miksin e energjisë elektrike në vend, dhe një rekord të ri për energjinë diellore. Nicolas Fulghum, analist senior i të dhënave energjetike në Ember, thekson se “për vite të tëra energjia diellore ka rritur pjesën e saj në miksin e energjisë në SHBA, ndërkohë që energjia nga qymyri ka humbur statusin e saj si burimi më i madh dhe ka vazhduar të bie në mënyrë graduale”. Sipas tij, në maj, energjia diellore u vendos si burimi i tretë më i madh i energjisë elektrike, pas gazit natyror dhe bërthamës, duke e vendosur qymyrin në vendin e katërt. Rënia e prodhimit të energjisë nga qymyri filloi në prill, ku u regjistrua niveli më i ulët ditor ndonjëherë në histori, dhe rritja e saj në maj ishte vetëm e moderuar. Kjo i dha mundësinë prodhimit diellor të kapërcejë qymyrin në këtë periudhë. Fulghum parashikon se kjo tendencë mund të vazhdojë, duke pritur se në muajt e ardhshëm prodhimi i energjisë diellore do të tejkalojë atë të qymyrin, dhe se në disa vite të ardhshme energjia diellore mund të kalojë qymyrin edhe në bazë vjetore. Ky zhvillim ndodh në një kontekst ku kërkesa për energji elektrike në SHBA po rritet pas dy dekadave të konsumin e stabilizuar. Rritja e kërkesës lidhet me nevojat për inteligjencë artificiale, zgjerimin e prodhimit të brendshëm, dhe me elektrifikimin e transportit dhe ngrohjes. Këto faktorë shtojnë nevojën për burime të qëndrueshme dhe pa emetime të karbonit. Ndërsa djegia e qymyrin, naftës dhe gazit natyror çon në emetimin e dioksidit të karbonit, energjia diellore, së bashku me erën, gjeotermalin, hidroenergjinë dhe bërthamën, janë burime pa emetime të drejtpërdrejta të karbonit. Megjithatë, politika federale e administratës Trump ka qenë në favor të qymyrin. Presidenti ka shpallur një plan për të mbështetur industrinë e qymyrin në SHBA, duke alokuar afërsisht 700 milion dollarë për të ndihmuar impiantet me qymyr dhe eksportet e qymyrin. Në një ngjarje në Shtëpinë e Bardhë, Trump deklaroi se “qymyri është një biznes i shkëlqyeshëm” dhe se “në termat e fuqisë, s’ka asgjë si ai”. Megjithatë, zëvendësuesi i CEO-së së Heliene, një prodhues kanadez i paneleve diellore, theksoi se investitorët do të investojnë në atë që sjell kthimin më të mirë, dhe se për prodhimin e energjisë kjo është energjia diellore, e cila është “karburanti më i shpejtë në rritje”. Përgjigja e administratës ndaj kritikave për mbështetjen e qymyrin përfshinte edhe një mbrojtje nga folësja e Shtëpisë së Bardhë, Taylor Rogers, e cila theksoi se politikat e Presidentit kanë “kthyer në anën e sigurisë kombëtare”, duke “shpëtuar industrinë e qymyrin amerikan”, “parandaluar pensionimin e më shumë se 17 gigavattë të fuqisë” dhe “shpëtuar jetë gjatë periudhave të kërkesës së lartë”. Ndërkohë, raportet e SEIA dhe Wood Mackenzie tregojnë se në tremujorin e parë të vitit 2024, energjia diellore dhe ruajtja e baterive përbëjnë praktikisht 91% të kapacitetit të ri të gjenerimit të ndërtuar. Kjo nënvizon rolin kryesor të energjisë së pastër në zgjerimin e kapaciteteve të reja. Përkundër kësaj, administrata Trump ka anuluar projekte të energjisë së erës dhe diellit, ka ngadalësuar lejet për zhvillimin e energjisë së pastër, dhe ka ndërprerë financimin prej 7 miliardë dollarësh që ishte dedikuar për projekte të përballueshme të energjisë diellore në të gjithë vendin. Në skenën globale, energjia e rinovueshme po rritet me ritme të shpejta. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), në vitin 2030 energjia e rinovueshme do të përbëjë afërsisht 45% të prodhimit global të energjisë elektrike, duke e bërë atë burimin më të madh energjetik në botë. Kjo trendi global përputhet me rritjen e prodhimit të energjisë diellore në SHBA, edhe nëse politika federale është në favor të qymyrin. Në përfundim, rezultatet e majit 2024 tregojnë se energjia diellore ka “fuqinë e qëndrueshme” për të vazhduar rritjen e saj, pavarësisht përpjekjeve të administratës për të përmirësuar pozicionin e qymyrin. Me rritjen e kërkesës për energji elektrike dhe me investimet në teknologji të reja, energjia diellore po bëhet një komponent kyç i miksit energjetik amerikan, duke ofruar një alternativë më të pastër dhe potencialisht më ekonomike për prodhimin e energjisë në të ardhmen.