Protestet bllokojnë projekte të të dhënave me vlerë $130 miliard në 2026

Sipas një raporti të NBC News, protestat kundër ndërtimit të qendrave të të dhënave për inteligjencë artificiale kanë arritur një rekord historik në tremujorin e parë të vitit 2026. Projekti “Data Center Watch”, i nisur nga firma 10a Labs, ka identifikuar se protestuesit kanë penguar ose shtyrë të paktën 75 projekte në të gjithë vendin, me një vlerë të afërt me $130 miliard, nga janari deri në mars. Ky është numri më i lartë në tre muaj që nga fillimi i monitorimit në 2023 dhe, sipas studiuesve, nuk përfaqëson thjesht një rritje sezonalë, por një ndryshim struktural në mënyrën se si komunitetet organizojnë rezistencën.

Këto rezistence janë ndërtuar mbi një “playbook” të përbashkët kundër qendrave të të dhënave, i cili përfshin përdorimin e sesioneve legjislative për të krijuar pasiguri rregullatore dhe një rritje të ndjeshme të organizatave opozitare – nga 400 në 2023 në 833 grupe aktive në 49 shtete në 2026. Kjo rritje ka ndikuar në atmosferën politike, duke i dhënë partive të dyja një arsye për të shprehur simpatinë e tyre ndaj rezistencës, veçanërisht në përgatitjet për zgjedhjet e mesit të mandatit.

Sociologja Tressie McMillan Cottom, e cila ka punuar me organizatorë në Karolinën e Veriut, ka vënë në dukje se rezistenca tani kalon kufijtë partizanë. Në një editorial për New York Times, ajo shpjegon se njerëzit jo vetëm që kundërshtojnë projektet, por edhe marrin pjesë në sesione edukative mbi të drejtat e ujit, përdorimin e tokës dhe termodinamikën, duke përjetuar për herë të parë “shijen e pushtetit politik”. Sipas saj, rreziku i jetesës pranë një qendre të të dhënave mund të jetë motivuesi i parë, por pjesëmarrja vazhdon për shkak të ndjenjës së korrupsionit politik dhe keqmenaxhimit korporativ, duke i dhënë qytetarëve një ndjenjë të rrallë të fuqisë në vendimmarrje.

Krahasimi i vlerës së bllokuar në fillim të 2026 ($130 miliard) me totalin e vitit 2025 ($156 miliard) tregon se opozicioni ka arritur një pikë kthese në fund të 2025, kur çështja e qendrave të të dhënave u bë narrativë kombëtare. Kjo ka ndryshuar mënyrën se si projektuesit dhe zyrtarët e shtetit i qasen ndërtimit: tani rezistenca shpërndahet edhe para se të paraqitet ndonjë aplikim zyrtar, duke e bërë të vështirë për autoritetet të përfundojnë marrëveshje pa përballur kritika të drejtpërdrejta.

Industria e AI-së po përpiqet të kundërshtojë këtë narrativë. OpenAI ka publikuar një raport ku pretendohet se Kina po përpiqet të manipulojë debatin amerikan për qendrat e të dhënave përmes platformës ChatGPT, duke krijuar komike, meme dhe komente në X për të ndikuar opinionin publik. Kompania ka bllokuar këta aktorë “të këqij”, duke theksuar përpjekjet për të mbrojtur debatin nga ndërhyrjet e jashtme.