Zëri i popullit zvogëlon popullsinë e Zvicrës në 10 milionë: rezultati i referendumit po pret

Në fund të këtij fundjave do të njoftohen rezultatet e një referendumit të rrallë në Zvicër, ku një iniciativë e partisë së djathtë, Zhvillimit Popullor (SVP), synon të vendosë një kufi popullor prej 10 milionë banorë për vitin 2050. Nëse numri i banorëve arrin 9,5 milionë para asaj date, propozimi do të kërkojë që qeveria të ndërmarrë masa të rrepta në lidhje me bashkimin familjar, lejet e qëndrimit dhe azilin. Në rast se kufiri i 10 milionë do të kalojë edhe më vonë, iniciativa kërkon që Zvicra të dalë nga marrëveshja e lëvizjes së lirë me Bashkimin Europian, duke përfunduar kështu aksesin në tregun e brendshëm të BE-së. Iniciativa “Jo për një Zvicër me 10 milionë” është ngritur në bazë të mekanizmit të demokracisë direkte të vendit, ku “nismat popullore” mund të kalojnë në referendum nëse mbledhin 100 000 nënshkrime brenda 18 muajsh. Zakonisht, këto plebiscite organizohen katër herë në vit dhe janë një mjet i përdorur gjerësisht nga SVP për të promovuar politikën anti-imigracionit. Sipas të dhënave të qeverisë, popullsia zvicerane ka rritur me 23 % që nga hyrja e Zvicrës në marrëveshjen e lëvizjes së lirë në vitin 2002, ndërkohë që prodhimi ekonomik ka shtuar rreth 24 % në të njëjtën periudhë. Rreth 27 % e banorëve të Zvicrës janë të huaj, jo shtetërorë. Përkrahësit e iniciativës argumentojnë se fluksi i punëtorëve kryesisht nga BE-ja po shtyn në tension sektorë thelbësorë si banesat, shkollat, transporti, sistemet e mirëqenies dhe vetë mënyra e jetesës zvicerane. “Imigracioni i pakontrolluar po bën Zvicrën të rritet shumë shpejt. Pasojat negative janë të dukshme në të gjitha fushat e jetës,” thotë SVP, partia më e madhe në Parlament që nga viti 1999. Partia thekson se imigracioni duhet të jetë “i moderuar dhe i kontrolluar”, duke dalluar “imigracionin cilësor” nga “imigracioni sasi”. Qeveria zvicerane, e përbërë nga ministrat e katër partive më të mëdha, përfshirë SVP, ka marrë një qëndrim të përbashkët kundër iniciativës. Zyrtarët e saj paralajmërojnë se masa të propozuara do të rrezikojnë stabilitetin kombëtar, do të dëmtojnë ekonominë dhe do të cenojnë prosperitetin e vendit. Kjo qëndrim mbështetet nga shumica e parlamentit në të dyja dhomat, nga Federata e Sindikatave Zvicerane, nga Shoqata Zvicerane e Punëdhënësve dhe nga Economiesuisse, organizata kryesore e biznesit në vend. Rudolf Minsch, ekonomisti kryesor i Economiesuisse, ka përshkruar iniciativën si “një përpjekje populliste për të zgjidhur probleme komplekse me një kufi artificial të thjeshtë”. Ai shton se “nuk zgjidh problemet e banesave apo trafikut”. Në kontekstin evropian, kjo iniciativë ndjek një trend të ngjashëm me partitat e djathtë populiste që kanë shfrytëzuar shqetësimet për imigracionin, siç u shoh në referendumin britanik për Brexit në 2016, apo në rritjen e mbështetjes për Rrënjën Kombëtare në Francë dhe AfD në Gjermani. Megjithatë, asnjë vend në botë nuk ka votuar ndonjëherë për të vendosur një kufi të drejtpërdrejtë popullor, edhe pse disa vende si Kina kanë miratuar masa për të reduktuar rritjen demografike. Ekspertë demografikë, si Philippe Wanner nga Universiteti i Gjenevës, theksojnë se Zvicra, si shumë vende evropiane, ka nevojë për imigracion për shkak të rënies së normës së lindjes dhe përballjes me një popullsi në plakje. Proporcioni i njerëzve mbi 65 vjeç pritet të kalojë 27 % deri në vitin 2055, nga 21 % aktualisht, duke shtuar nevojën për forcë punëtore të re. Sipas sondazheve të fundit, kampanja kundër iniciativës ka fituar terren që nga shpallja e referendumit në shkurt. Megjithatë, sondazhet tregojnë një garë të ngushtë, me parashikimin se “banda jo” do të fitojë me rreth 52 % të votave. Në Zvicër, votimet zakonisht bëhen përmes postës, me deri në 90 % të votuesve që votojnë në këtë mënyrë. Stacionet e votimit do të hapen për një periudhë të shkurtër të së dielës për votat në vend, por rezultati final do të njoftohet në mesditë ose në fund të ditës së dielës, pasi të përfundojë numërimi i votave postare. Nëse iniciativa do të kalojë, Zvicra do të jetë e detyruar të dalë nga marrëveshja e lëvizjes së lirë me BE-në, duke humbur aksesin në tregun e brendshëm të BE-së dhe duke përballuar sfida të reja në fushën e tregtisë dhe ekonomisë. Nëse nuk kalon, statusi i tanishëm i lëvizjes së lirë dhe i politikave imigracionale do të vazhdojë, megjithatë çështjet e banesave, trafikut dhe infrastrukturës do të mbeten sfida të rëndësishme për vendin. Rezultati i këtij referendumit do të ketë implikime të thella jo vetëm për politikën imigracionale të Zvicrës, por edhe për modelin e saj të demokracisë direkte, për marrëdhëniet me BE-në dhe për perceptimin e vendeve të tjera evropiane për mënyrën se si Zvicra po përballet me sfidat demografike dhe ekonomike të shekullit të 21-të. Nëse votat do të mbështesin “jo”, do të mbetet një status quo i vështirë për t’u menaxhuar, ndërsa një “po” do të nxisë një eksperiment të ri në historinë demografike të vendit.