NASA e mbyll misionin MAVEN në Mars pas humbjes së sinjalit

NASA ka shpallur zyrtarisht përfundimin e misionit “Mars Atmosphere and Volatile Evolution” (MAVEN), gjashtë muaj pasi sondi humbi kontaktin me Tokën. MAVEN, i lançuar në vitin 2013 nga Cape Canaveral dhe i futur në orbitën martianë në vitin 2014, ishte programi i parë i agjencisë për studimin e atmosferës së Marsit dhe evoluimin e saj. Edhe pse misioni shkencor fillimisht ishte planifikuar për një vit, sondi arriti të qëndrojë në orbitë për më shumë se 11 vjet, duke dërguar të dhëna të vlefshme për planetin dhe duke shërbyer si antenë për misionin Mars 2020, i cili solli roverin Perseverance në sipërfaqen e Marsit.

Sondi u humb në sinjal pas kalimit përtej Marsit më 6 dhjetor 2025, kur papritur nuk u mësoni më asnjë transmetim. NASA nuk e dorëzoi menjëherë çështjen; në shkurt u krijua një bord për shqyrtimin e anomalive, i cili analizoi gjendjen e mundshme të MAVEN-it dhe mundësitë për rikuperim. Pas një vlerësimi të hollësishëm, bordi konkluzoi se anija nuk mund të vazhdojë më të kryejë misione shkencore as të transmetojë të dhëna në Tokë, pasi sistemi i saj i komunikimit humbi energji për shkak të një rrotullimi të shpejtë në modalitetin “safe”, i cili e shteriu bateritë.

Sipas të dhënave të rrjetit global të antenave Deep Space Network, MAVEN ishte në “safe mode” dhe po rrotullohej me një shpejtësi të pazakontë, çka çoi në shterimin e baterisë dhe në humbjen e fuqisë së komunikimit. NASA vazhdon të analizojë të dhënat për të identifikuar shkakun e anomalisë dhe pret të publikojë një raport në fund të këtij viti. Kontributet shkencore të MAVEN-it janë thelbësore: sondi ka provuar se erërat diellore dhe stuhitë diellore vazhdojnë të “shkruajnë” atmosferën martianë, duke shpjeguar kalimin e planetit nga një klimë potencialisht të banueshme në një mjedis të ftohtë dhe të thatë. Përveç kësaj, MAVEN ka zbuluar se protonet mund të krijojnë aurora të reja në çdo pjesë të Marsit, ndryshe nga aurorat në Tokë që ndodhin vetëm afër polave, dhe ka ndihmuar në kuptimin e mënyrës se si stuhi të pluhurit globale shkaktojnë humbjen e molekulave të ujit në hapësirë.