Pse Amazon nuk ka konkurrencë të fortë në Perëndim?

Vitamina, shiriti për riparime dhe një kavanoz chutney mango – këto janë vetëm disa nga produktet që familja ime i blei muajin e kaluar përmes platformës së gjerë të blerjeve online të Amazon. Ne shfrytëzuam gjithashtu supermarketin Whole Foods, shikojmë shfaqjet e tij televizive, lexojmë libra në pajisjet Kindle dhe përdorim pa numër faqe interneti që ndoshta mbështeten në Amazon Web Services (AWS), biznesi i tij më fitimprurës në fushën e cloud‑computing. Këto janë vetëm një pjesë e ekosistemit të gjerë që Amazon ofron, i cili në fillim të këtij viti kaloi Walmart dhe u bë kompania më e madhe në botë sipas të ardhurave vjetore.

Megjithatë, pse një kompani që filloi në 1995 si një librari online në një garazh të qiradhënësi, Jeff Bezos, nuk ka kundërshtarë seriozë në Perëndim në tregun e e‑commerce? Në Shtetet e Bashkuara, Walmart dhe Target kanë zënë vendin e tyre me platforma online që po zgjerohen shpejt, ndërsa në Mbretërinë e Bashkuar Tesco dominon në blerjet e ushqimeve online dhe Zalando është lideri gjerman i modës në internet. Në segmentin e produkteve ultra‑të lira, faqet kineze Temu dhe Shein janë konkurrentë të fuqishëm, ndërsa eBay, i cili mori një ofertë blerjeje prej 55,5 miliardë dollarësh nga GameStop (e cila u refuzua më vonë), operon me modelin e ankandeve dhe artikujve të përdorur. Sipas të dhënave të muajit të kaluar, Amazon përbën 40,5 % të të gjitha shitjeve online në SHBA, ndërsa Walmart ndjek me 9,2 % dhe eBay mbetet në rreth 3 %; në Britani, pjesa e tregut të Amazon arrin rreth 30 %.

Ekspertët theksojnë se Amazon nuk është i pamposhtur, por “Amazon is not an undisputed monopolist in e-commerce, but it is the dominant firm,” thotë Annabelle Gawer, drejtorja e Qendrës për Ekonomi Digjitale në Universitetin e Surrey. Avantazhi i “first‑mover” i kombinuar me durimin e aksionarëve për të lejuar kompaninë të funksionojë me humbje në fazat e hershme dhe të riinvestojë fitimet në rritje, ka krijuar një pengesë të vështirë për konkurrentët. “[The strategy] constrained the competition,” shpjegon David Yoffie, profesor emeritus në Harvard Business School, duke shtuar se një kompani tradicionale që do të ndjekte të njëjtën politikë do të kishte përjetuar rënie të çmimeve të aksioneve dhe do të kishte humbur besimin e investitorëve.

Pozicionimi i Amazon si kompani teknologjike ka luajtur gjithashtu një rol kyç. Algoritmet, automatizimi dhe analiza e të dhënave janë thelbësore për shkallëzimin e operacioneve dhe përmirësimin e përvojës së klientit. Sunil Gupta, profesor në HBS, vë në dukje se “the culture of bold experimentation” i ka lejuar Amazon të hyjë në fusha të reja – nga cloud computing dhe pajisjet konsumatore, deri te produktet me markë të vetë, prodhimi i përmbajtjes origjinale dhe shëndetësia – dhe të heqë dorë nëse diçka dështon. Një tjetër hap i rëndësishëm ishte transformimi i vitit 2000 nga thjesht dyqan online në platformë ku shitësit e palëve të treta mund të ofronin mallrat e tyre, duke krijuar një “network effect” që bën të vështirë për një lojtar të ri të depërtojë në treg. Në vitin 2005 (SHBA) dhe 2007 (Mbretëria e Bashkuar) u lançua Amazon Prime, një shërbim abonimi që ofron dërgesë falas dhe të shpejtë, duke e bërë platformën “very sticky”, sipas Emily West, profesoreshë e komunikimit në Universitetin e Massachusetts Amherst. “You have the free shipping, in which case you may as well just search for your stuff on Amazon,” thotë ajo, duke theksuar se, edhe nëse Prime vetë nuk është shumë fitimprurës, ai përfshin një paketë të gjerë shërbimesh që mbajnë klientët të lidhur me ekosistemin e Amazon.