Robo‑top: Robotët që mund të prodhojnë bluzën tuaj të ardhshme

Robotët sot janë në gjendje të montojnë makina, të kryejnë operacione kirurgjikale dhe madje të trajtojnë ngarkesat në aeroporte. Por, nëse u japim atyre një gjilë dhe fije, shumë prej tyre do të duken të paqëndrueshëm. Për këtë arsye, pothuajse krejt veshjet që shiten në botë prodhohen ende me dorë, kryesisht nga punëtorë me paga shumë të ulëta në Azinë. Edhe pse disa prej tyre përdorin makinat e qepjes, automatizimi i plotë i këtij procesi mbetet një sfidë e vështirë: “Problemi është në qepje. Duhet të mbash dy copë të përshtatshme të tekstilit në përputhje gjatë lëvizjes”, shpjegon Cam Myers, themeluesi dhe CEO i kompanisë kaliforniane CreateMe.

CreateMe ka zgjedhur një qasje krejtësisht të ndryshme. Në vend të qepjes, ata ngjiten pjesët e tekstilit me një ngjitës termik. “Pasi ngjitësi është aplikuar, thjesht vendosim një pjesë mbi të dhe shtypim”, thotë Myers. Kjo metodë ka lejuar robotët e kompanisë të prodhojnë tashmë rroba të brendshme për femra, dhe në muajt e ardhshëm do të fillojnë prodhimin e bluzave. Nëse gjithçka shkon sipas planit, prodhimi masiv mund të fillojë në vitin e ardhshëm. Sipas Myers, ngjitësi i përdorur është termik, që do të thotë se temperaturat e furrës së hekurit apo të makinës së larjes nuk e shkrijnë atë, duke siguruar që veshjet të qëndrojnë të qëndrueshme edhe pas larjes.

Përmirësimi i teknologjisë robotike në industrinë e veshjeve ka tërhequr vëmendjen e ekspertëve që prej dekadash. Nëse robotët arrijnë të zëvendësojnë punën manuale, prodhimi i rrobave mund të kthehet në vendet perëndimore, duke reduktuar ndjeshëm gjurmën ekologjike të sektorit. Sidoqoftë, kjo do të thotë edhe humbje të vendeve të punës për miliona punëtorë tekstili. Në Mbretërinë e Bashkuar dhe në SHBA, përqindja e veshjeve të prodhuara vendase është vetëm disa përqind. Myers shton se ka klientë që kërkojnë “bërë në SHBA” me pambuk amerikan, dhe se procesi i ngjitjes mund të përdoret për pambuk, lesh, apo lëkurë. Nëse vetëm 10 % e prodhimit të bluzave kthehet në SHBA përmes automatizimit, kjo do të përfaqësojë një ndryshim të madh në treg.

Ndërkohë, kritika vazhdon. Palaniswamy Rajan, kryetari dhe CEO i Softwear Automation nga Georgia, argumenton se qepja nuk do të zhduket, pasi shumë modele, veçanërisht xhakët, kërkojnë qepje të dukshme. Kompania e tij po përgatitet të prezantojë gjeneratën e tretë të robotëve të qepjes, të cilët sipas tij do të prodhojnë bluzat me kosto të barabartë me importet në SHBA, por detajet mbeten të fshehura. Ndërsa punëtorët tekstili përballen me sfida të rënda – mbyllje fabrikash gjatë pandemisë COVID‑19 dhe ndikimi i luftës në Iran në furnizimin me poliester – përpjekjet për automatizim nuk mund të zëvendësojnë menjëherë nevojën për vende pune më të paguara dhe më pak monoton.

Një nga avantazhet kryesore të automatizimit është reduktimi i ndotjes mjedisore. Viti ka 92 milion tonë mbeturinash tekstile, shumë prej tyre djegur, ndërsa industria konsumon sasi të mëdha ujë. Gerald Feichtinger nga Universiteti Teknik i Leoben-it në Austri thekson se prodhimi “on‑demand” në kontinent mund të ulë emetimet e gazeve serrë me rreth 45 % për një bluzë, sipas një studimi të fundit. Studimi, i realizuar në bashkëpunim me kompaninë austriake robotike Silana, tregon se prodhimi lokal i veshjeve mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt një mode më të qëndrueshme, edhe pse pjesë të tjera të zinxhirit të furnizimit, si ngjyrosja ose prodhimi i fijeve, mbeten sfida të vështira.