Biologu i detit nxit fermerët të kultivojnë breshkët gjigante në vend të gjitarit

Biologu i detit Issah Seidu, pedagog në departamentin e egërorëve të Universitetit Kwame Nkrumah të Shkencave dhe Teknologjisë në Kumasi, ka nisur një iniciativë për të shpëtuar gjitarin, një specie e vjetër dhe kritikisht e rrezikuar në bregdetin perëndimor të Gane. Në vitin 2019, ai krijoi organizatën për ruajtjen e biodiversitetit AquaLife Conservancy, e cila, së bashku me tre punonjës dhe vullnetarë, monitoron popullatën e gjitarit dhe kërkon alternativa për komunitetet e peshkatarëve. Sipas IUCN‑s, më shumë se gjysma e specieve të gjitarit janë të renditura si kritikisht të rrezikuara, duke e bërë këtë specie një “shenjë” të shëndetit të ekosistemit bregdetar.

Pasi peshkatarët e vegjël filluan të humbasin të ardhurat nga gjitari, Seidu i ka propozuar atyre të kalojnë nga rrjetat e peshkimit në kultivimin e breshkës gjigante afrikane, Achatina achatina. Breshkat rriten shpejt, kërkojnë pak kapital dhe prodhojnë dy cikle korrje në vit, duke ofruar një burim proteine të kërkuar në restorante dhe tregje. Një peshkatar artizanal mund të fitojë mesatarisht 750–1 000 cedi ganianë (rreth £50‑65) në muaj, ndërsa një fermer breshkash mund të arrijë deri në 10 000 cedi në muaj.

Inicativa ka përballuar rezistencë fillestare, por përmes përfshirjes së peshkatarëve në monitorimin e specieve dhe trajnimit për praktika më të mira, Seidu ka bindur rreth 200 peshkatarë të reduktojnë ose ndalojnë kapjen e gjitarit, ndërsa 43 prej tyre kanë filluar të kultivojnë breshka. Punimi i tij është vlerësuar ndërkombëtarisht: në 2025 u emërua bashkë-kryetar i grupit specialist për peshqit e mëdhenj në Afrikë të IUCN‑s, dhe muajin e kaluar Fondi Whitley për Natyrën i dha një çmim, i dhënë nga Princesha Anne në Shoqërinë Gjeografike Mbretërore. Dr. Rima Jabado, kryetare e grupit të peshqve të IUCN‑s, theksoi se “çfarë po bën Issah në Gane, duke bashkëpunuar me peshkatarët për të regjistruar kapjet, është pikërisht lloji i përpjekjes që nevojitet”.

Objektivi afatgjatë i Seidu është krijimi i zonës së parë të mbrojtur detare të menaxhuar në Gane, duke theksuar se bregdeti i vendit është “më shumë se një vend; është jetë, kulturë dhe mbijetesë për miliona njerëz”.