COP30: Trump dhe shumë udhëheqës po e lënë atë, kështu që a ka ende një pikë takimi?

Është një fotografi, e bërë dhjetë vjet më parë në Paris, që sot duket si diçka relike.

Në të, dhjetëra burra dhe gra rreshtohen me kostume të errëta, përpara një shenje të madhe që lexon COP21 Paris.

Pikërisht në mes të kryeministrit të atëhershëm të MB, Dejvid Kameron, zgërdhihet gjerësisht, ndërsa qëndron pranë mbretit të ardhshëm Çarls III, tamam përpara China Xi Jinping. Larg në të djathtë është presidenti i atëhershëm i SHBA Barak Obama, në bisedë të thellë me dikë që është prerë nga kuadri – sepse kishte kaq shumë udhëheqës që rreshtoheshin atë ditë saqë ishte e vështirë për fotografin t’i kapte të gjithë njëherësh.

Çfarë thirrjeje larg nga fotografia e familjes mori të enjten me linjën e këtij viti në samitin COP30 në Brazil.

Xi dhe Modi nuk ishin shfaqje, së bashku me krerët e rreth 160 vendeve të tjera. Dhe veçanërisht mungon presidenti i SHBA Donald Trump.

Në fakt, administrata e Trump e ka përfunduar procesin krejtësisht dhe ka thënë se nuk do të dërgojë ndonjë zyrtar të nivelit të lartë këtë vit.

E cila ngre pyetjen, pse ka një mbledhje shumëkombëshe dy-javore, nëse kaq shumë udhëheqës janë atje?

Kristiana Figueres, ish-kreu i procesit të klimës së OKB-së nën udhëheqjen e të cilit u arrit Marrëveshja e Parisit, tha gjatë mbledhjes së vitit të kaluar se procesi i COP-it nuk ishte “i përshtatshëm për qëllim.”

“Koha e artë për diplomacinë shumëpalëshe ka mbaruar,” pranon Jos Garman, një ish aktivist klimatik që tani drejton një institucion të ri kërkimor të quajtur Loom.

“Politika e përbashkët është tani më shumë se kurrë më parë rreth asaj se kush kap dhe kontrollon përfitimet ekonomike të industrive të reja të energjisë,” më thotë ai.

Pra, me emisionet e dyoksidit të karbonit që rriten ende edhe pas 29 mbledhjeve, të cilat janë, në fund të fundit, që synojnë t’i rrëzojnë ato, a do të bëjnë ndonjë ndryshim më shumë COP?

Në ditën e tij të parë në detyrë, Trump përdori stilolapsin e tij të shënuesit për të tërhequr SHBA nga Marrëveshja e Parisit, traktati i OKB 2015 sipas të cilit vendet ranë dakord të punojnë së bashku për t’u përpjekur të mbajnë ngrohjen globale nën 1.5°C.

“Ky ‘ndryshim i klimës’ – është puna më e madhe mashtruese e kryer ndonjëherë në botë,” i tha ai Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në shtator. “Nëse nuk largohesh nga ky mashtrim i gjelbër, vendi yt do të dështojë.”

Ai ka kthyer kufizimet mbi naftën, gazin dhe qymyrin, ka nënshkruar miliarda dollarë taksa për firmat fosile të karburantit dhe ka hapur tokat federale për nxjerrjen e tyre.

Plus Trump dhe ekipi i tij u kanë bërë thirrje qeverive anembanë botës të braktisin programet e tyre “pathtike” të energjisë së ripërtëritëshme dhe të blejnë naftë dhe gaz të SHBA-së – në disa raste me rrezikun e tarifave ndëshkuese nëse nuk e bëjnë. Japonia dhe Koreja e Jugut si dhe Evropa kanë rënë dakord të blejnë dhjetra miliarda hidrokarbure të SHBA.

Objektivi është i qartë: Trump thotë se ai do që t’a bëjë SHBA “numërin e një superfuqie energjie në botë.”

Ndërkohë, ai ka vendosur të shpërbëjë axhendën e energjisë së pastër të paraardhësit të tij Xho Bajden.

Subsitions dhe taksat për erën dhe dielloren janë ulur, lejet janë tërhequr, projektet janë anulluar. Edhe fondet e kërkimit janë shkurtuar.

“Forca e lartë në Shtetet e Bashkuara është subvencionuar për 33 vjet – nuk është mjaft?” tha Sekretari i Energjisë i SHBA-së Kris Rajt kur i kërkova të shpjegonte politikën e administratës kur u takuam në shtator. “Duhet të jeni në gjendje të ecni vetë pas 25 deri 30 vjet subvencionesh.”

Xhon Podesta, një këshilltar i lartë për klimën si për Obamën, ashtu edhe për Bajdenin, e sheh atë ndryshe. “Shtetet e Bashkuara po marrin një top shkatërrues për të pastruar energjinë,” argumenton ai.

Ata po përpiqen të na kthejnë në shekullin e 20-të, por në shekullin e 19-të.”

Muajin e kaluar, një marrëveshje historike që do të kishte shkurtuar emisionet e anijeve botërore u braktis pasi SHBA, së bashku me Arabinë Saudite, ja dolën t’i jepnin fund bisedimeve.

Shumë mbështetës të bisedimeve të COP janë të shqetësuar. Çfarë ndodh nëse rruga e SH.B.A.-së shpie në vendet e tjera që minimizojnë angazhimet e tyre?

Ana Aberg, një Studiuese në Qendrën e Mjedisit dhe Shoqërisë së Çatham House, e përshkruan COP si “të zë vend në një kontekst politik shumë të vështirë” duke ditur pozitën e Trump.

“Unë mendoj se është më e rëndësishme se kurrë që ky COP të dërgojë një lloj sinjali në botë se ka ende qeveri, biznese dhe institucione që veprojnë ndaj ndryshimit të klimës.♫

Është shumë vonë për të fituar në pingpong

Strategjia e Trump e vë SHBA në një kurs përplasjeje me Kinën, e cila ka punuar gjithashtu për dekada për të mbizotëruar furnizimet me energji në botë, por nëpërmjet teknologjisë së pastër.

Në 2023, teknologjitë e pastra çuan afërsisht 40% të rritjes ekonomike të Kinës, sipas uebsajtit klimatik të shkurtër të karbonit. Pas një ngadalësimi të lehtë të vitit të kaluar, rinovimi llogaritet për një të katërtën e të gjithë rritjes së re dhe tani përbën më shumë se 10% të të gjithë ekonomisë.

Dhe, si Amerika e Trump-it, Kina është duke u përfshirë ndërkombëtarisht përtej pjesëmarrjes në COP – është duke marrë të gjithë modelin e saj të energjisë globale.

Ndarja e ka transformuar debatin e klimës. Tani është njëra që vendos dy superfuqitë e botës kundër njëra-tjetrës për kontrollin e industrisë më thelbësore në Tokë.

Dhe