Flamurinjtë në rrezik: Projekti luksoz i familjes Trump kërcënon lagjen e Vjosës
Flamurinjtë në rrezik: Projekti luksoz i familjes Trump kërcënon lagjen e Vjosës
Një projekt luksoz, i mbështetur nga familja e presidentit amerikan, po përgatitet për të ndërtuar një kompleks hoteli në një ishull brenda rezervës natyrore të lagunës së Vjosës, në një nga vendet më të varfra të Evropës. Pa ndonjë konsultim publik, në fund të muajit të kaluar janë vendosur gardhe dhe pajisje të rënda ndërtimi në zonën, duke shkaktuar protestë masive që zgjati pothuajse dy javë. Protestat janë përshkruar nga Aleksandër Trajçe, drejtori ekzekutiv i PPNEA‑s, si “një reagim i fuqishëm ndaj përpjekjes për të shkatërruar një refugjat të rrallë natyror”.
Laguna e Vjosës, e cila përfshin bregdet, dune, lagunë dhe shkrirje kripore, është pjesë e parqit kombëtar “Lumi i Egër i Vjosës”, i shpallur në 2023 si i pari i tillë në Evropë. Zona shërben si koridor migracioni për rreth 12% të zogjve ujore të dimrit në Shqipëri dhe strehon specie të rralla si vidra evropiane, breshka detare loggerhead, delfinët bottlenose, bretkosat ujore shqiptare dhe, natyrisht, flamurinjtë e kuq. Sipas të dhënave të pa publikuar nga Guardian, 279 nga 2 529 speciet në deltinë e Vjosës janë të rrezikuara ndërkombëtarisht, një fakt që biologu Aleko Miho nga Universiteti i Tiranës thekson se “presioni mbi një zonë të mbrojtur është çështja kryesore, pavarësisht se kush e ka në fund”.
Projektit i mungon leja ndërtimi dhe vlerësim i ndikimit mjedisor; qeveria shqiptare, e cila ka shprehur mbështetje për iniciativën, pret se punimet e kryera janë vetëm sondazhe teknike dhe matje mjedisore, jo ndërtim i vërtetë. Sipas Trajçes, “bulldozerat po shkatërrojnë dune, hapin rrugë të reja dhe zona është e garduar – një situatë e vërtetë ‘wild west’”. Kjo ka ngritur shqetësime në mesin e organizatave të shoqërisë civile, të cilat kërkojnë revokimin e amendamentit të vitit 2024 që lehtësoi ndërtimin e hoteleve pesë yje edhe në zona të mbrojtura.
Turizmi po bëhet një motor i rëndësishëm për ekonominë shqiptare – 12 milionë turistë vizituan vendin në 2025 – dhe familja Trump ka shprehur interes për këtë treg. Në maj, Ivanka Trump tha se “thjesht jam e magjepsur” pas një vizite në ishullin Sazan, ku u ngjit pa këpucë në majë, dhe në një podcast me David Senra përshkroi projektin si “një sfidë, një përmbledhje e përvojës sime në pasuri të paluajtshme dhe dëshirës për të ndërtuar diçka që të përfaqësojë këtë vizion”. Kërkesa për ndërtimin e aeroportit në Vlorë, i cili ka rishikuar kufijtë e zonës së mbrojtur në 2022 dhe pret të marrë lejen operative, si dhe lehtësimi i ligjeve mjedisore në 2024, janë pjesë e një trendi që kritikët e quajnë “përparim i shpejtë ekonomik në kurriz të mbrojtjes së natyrës”.
Shqipëria, e cila synon anëtarësim në Bashkimin Europian deri në 2030, po përballet me presion nga Komisioni Evropian që kërkon veprime të menjëhershme për të respektuar standardet mjedisore. Të njëjtën ditë, 96 organizata të shoqërisë civile dërguan një letër në Parlamentin shqiptar për të kërkuar anulimin e amendamentit të 2024-s, duke argumentuar se ai përbën një pengesë për integrimin evropian. Zyrat e kryeministrit Edi Rama po mbrojnë vendimet e tyre duke theksuar se gardimi i pronës private është e ligjshme dhe se nuk ka reduktuar sipërfaqen e zonës së mbrojtur për ndërtimin e aeroportit. Një fjalë përfundimtare nga një fjalëportër i qeverisë: “Projektet nuk duhet