Inteligjenca artificiale: Një valë e re imigracioni që mund të ndryshojë politikën globale

Diskutimet rreth inteligjencës artificiale (AI) janë tradicionalisht të përqendruara në pasojat ekonomike, por një perspektivë më e gjerë po shfaqet: AI mund të transformojë jetën politike ashtu siç ka ndodhur me revolucionet e mëparshme ekonomike. Në një konferencë në Davos, filozofi izraelit Yuval Noah Harari ka përdorur një analogji provokuese, duke e krahasuar AI-në me një formë të re imigracioni. Sipas tij, “valë imigracioni” e AI-së do të jetë më intensive se çdo fenomen i mëparshëm, duke përfshirë tregun e punës, kulturën dhe gjuhën. Harari ka theksuar nevojën për rregullim të menjëhershëm, duke paralajmëruar se në pesë vite mund të jetë shumë vonë për të ndërhyrë. Kjo analogji nxjerr në pah potencialin e AI-së për të shkaktuar “rrezik të madh shpërndarës”. Në javët e fundit, kompani të ndryshme kanë përmendur AI-në si arsyetim për “tens of thousands” (dhjetëra mijëra) të përjashtimeve të punonjësve. Punët e kodimit në nivel hyrës po ulen, ndërsa pozicione të tjera të bardha, si asistentë ligjorë dhe studiues, janë në rrezik. AI-të interpreton imazhet radiologjike, prodhon muzikë pop, dhe madje drejton taksi, duke treguar se teknologjia është tashmë e aftë të sfidojë nivele të mëdha të prodhimit ekonomik. Historikisht, shpërthimet ekonomike kanë sjellë gjithmonë pasoja politike. Revolucioni i Parë Industrial në shekullin e 18-të, i nxitur nga motorri i avullit, transformoi Evropën nga një kontinent bujqësor në një shoqëri industriale. Ky proces, megjithëse i jashtëzakonshëm në prodhimin e pasurisë, ka qenë i dhimbshëm: standardet e jetesës dhe pritja e jetës kanë stagnuar ose kanë rënë, ndërsa punëtorët përballeshin me orë të gjata pune dhe ndotje të rëndë. Këto vështirësi kanë krijuar ndërgjegje klasore dhe kanë nxitur lëvizje politike si marxizmi, socializmi dhe demokracia sociale, duke sjellë në fund edhe pushimet javore dhe orën tetë të punës. Një tjetër shembull historik është Depresioni i Madh, i cili, sipas profesorit Carl Benedikt Frey nga Universiteti i Oxford-it, ka nxitur transformim të thellë politik duke çuar në kërkesa për një rrjet sigurie shoqërore dhe në ndërtimin e shtetit të mirëqenies moderne. Edhe një fenomen më i vogël, i njohur si “China shock”, ka ndikuar në politikën amerikane: rreth dy milionë amerikanë humbën punë midis 1999‑2011, pas hyrjes së Kinës në sistemin tregtar ndërkombëtar. Siç thekson Erik Brynjolfsson, drejtori i Laboratorit të Ekonomisë Digjitale në Stanford, “përgjigja e papërshtatshme ndaj humbësve” ka kontribuar në zgjedhjen e Donald Trump dhe në ngritjen e tarifave në nivelin më të lartë që nga vitet 1930. Në kontekstin e AI-së, Brynjolfsson paralajmëron se ndikimi mund të jetë shumë më i madh: “Në vend të 2 milionë njerëzve të prekur, mund të shohim 20 milionë – ose 200 milionë”. Ai shton se, edhe pse “pita” (pasuria totale) do të rritet, “njerëzit që nuk do të kontrollohen do të jenë të pakënaqur”. Këto shqetësime janë tashmë të dukshme në protestat kundër qendrave të të dhënave që fuqizojnë AI-në në Kanada, Chile, Japoni, SHBA dhe Zvicër. Në SHBA, AI është bërë më i pakënaqur se edhe ICE (Agjencia e Imigracionit), sipas sondazheve të fundit. Përgjigjet politike janë të ndryshme, por të përbashkët. Nga Bernie Sanders në anën e majtë, deri te fraksionet brenda lëvizjes MAGA, ka kërkesa për rregullim të AI-së. Madje edhe Papa ka shprehur nevojën për masa rregullatore. Këto kërkesa tregojnë se çështja e AI-së po kalon përtej ndarjeve tradicionale politike dhe mund të krijojë koalicione të reja. Sipas Brynjolfsson, “punësimi është burim identiteti dhe i fuqisë ekonomike dhe politike”. Nëse njerëzit humbin aftësinë për të krijuar vlerë prodhuese, “nuk mund të grejnë”, duke reduktuar kapacitetin e tyre për të ndikuar në politikë. Ekonomistët e intervistuar bien dakord se kontrolli i AI-së mbetet në duart e politikëtorëve, rregullatorëve dhe kompanive. Vendimet për rregullimin, shpërndarjen e pasurisë së krijuar nga AI, dhe për sa do të zëvendësohet ose përmirësohet puna njerëzore, janë zgjedhje politike. Së pari, grupi i punëtorëve të njohur, të cilët do të preken fillimisht nga AI, nuk janë punëtorë të kuqë, por profesionistë të klasës së mesme të edukuar – “ata që shkruajnë editorialë të zemëruar për The New York Times”, sipas Frey. Këta individë kanë aftësi për të ushtruar ndikim politik, duke e bërë çështjen e AI-së një temë të rëndësishme në agjendën publike. Përfundimisht, transformimi i AI-së pritet të ndodhë shumë më shpejt se Revolucioni Industrial – në një periudhë dy dekadash, jo një shekull. Edhe pse e ardhmja ekonomike dhe politike e AI-së mbetet e paqartë, është e qartë se vendimet e sotme do të kenë ndikim të drejtpërdrejtë në formësimin e një të ardhmeje ku teknologjia dhe njerëzit do të bashkëjetojnë. Nëse rregullimet e duhura nuk ndërmerren, rreziku i një “valë imigracioni” AI mund të çojë në tensione të mëdha shoqërore dhe politike, duke kërkuar reagime të koordinuara në nivel global.