Palantir humbet procesin në Zvicër për të detyruar revistë të publikuar përgjigje ndaj artikujve kritikë

Një gjykatë e Tregtisë në Zvicër ka dhënë një vendim të rëndësishëm për kompaninë amerikane të teknologjisë së analizës së të dhënave, Palantir Technologies, duke refuzuar shumicën e kërkesave të saj për të detyruar një revistë të pavarur zvicerane që të publikojë përgjigje ndaj artikujve kritikë. Në vendim, gjyqtari ka hedhur poshtë 22 nga 23 kërkesat e Palantir, duke e kufizuar obligimin e kompanisë për të publikuar vetëm një kundërpërgjigje të shkurtër në lidhje me një fragment të veçantë të një artikulli. **Rrjedha e çështjes** Hetimi, i publikuar në dhjetor të vitit të kaluar, është kryer nga revistë e pavarur „Republik” dhe kolektivti kërkues zviceran WAV. Gjatë një periudhe njëvjeçare, gazetarët kanë dërguar dhjetëra kërkesa për informacione në kuadër të ligjit të lirisë së informacionit dhe kanë zbuluar se, pavarësisht se Palantir operon në Zvicër për gati katër vjet, firma nuk ka arritur të fitojë asnjë kontratë me qeverinë zvicerane. Kjo “narrativë dështimi”, sipas tyre, ka nxitur Palantir të ndërmarrë veprime ligjore për të kërkuar që revista të publikojë një kundërpërgjigje. **Kërkesa për të drejtat e përgjigjes** Sipas ligjit zviceran të medias, subjekti i një historie ka të drejtë të kërkojë një “right of reply”, por kjo e drejtë ka kufizime të qarta: përgjigja duhet të jetë e shkurtër dhe të bazohet në faktet e paraqitura në artikull. Palantir ka pretenduar se artikujt e revistës përmbanin informacione të pasakta dhe se revistës i duhej të i shtonte një listë të detajuar pikash kundërpërgjigjeje. Revista ka refuzuar këtë kërkesë, duke argumentuar se kërkesat e Palantir tejkalonin kufijtë e ligjit për të drejtën e përgjigjes. **Vendimi i gjykatës** Në vendimin e dhënë të premten, gjyqtari ka konkluduar se vetëm një fragment i artikullit të Republikut, i titulluar “Pse Palantir po bëhet një rrezik për Zvicrin”, kërkon një kundërpërgjigje. Në këtë fragment, artikulli përmend se platforma e softuerit Foundry të Palantir, e cila është zhvilluar fillimisht për operacione kundër insurgencës në Afganistan dhe Irak, është përdorur në Zvicër. Gjykata ka urdhëruar revistën të publikojë një kundërpërgjigje të shkurtër nga Palantir për këtë pretendim. Përveç kësaj, gjykata ka urdhëruar Palantir të mbulojë 95 % të kostove gjyqësore, që përbëhen nga 9 000 franga zvicerane (rreth 11 300 dollarë), si dhe të paguajë 9 900 franga në shpenzime ligjore për Republikun. Shpërblimet për WAV janë të përmendur vetëm në kontekstin e ngarkesës së konsiderueshme që çështja ka sjellë për këta media të vogla. **Reagimet e gazetarisë dhe ndikimi ndërkombëtar** Gazetarët e Republikut dhe WAV kanë theksuar se hetimi i tyre ka kërkuar një punë të konsiderueshme dhe ka përfshirë intervista me ekzekutivë të Palantir, si dhe dërgimin e një liste të plotë pyetjesh para publikimit. Sipas tyre, kërkesa e Palantir për një kundërpërgjigje të detajuar “shkonte përtej objektivit të hetimit”. Jennifer Steiner, bashkëtheuësja e WAV, ka deklaruar se “ka qenë një investim i madh kohe dhe përpjekjeje” dhe se është e mirë të ketë një vendim të tillë pas katër muajsh pritjeje. Artikujt e publikuar nga Republikun kanë shkaktuar reagime në nivel evropian, duke nxitur debate në Parlamentin Britanik dhe në institucione të tjera qeveritare për përdorimin e teknologjisë së Palantir. Megjithatë, Palantir ka theksuar se tregu zviceran nuk përbën një objektiv të rëndësishëm për rritjen e biznesit të saj në rajon. **Deklarata e Palantir** Në një deklaratë të raportuar nga Financial Times, Palantir ka reaguar ndaj vendimit të gjykatës: “Mirëpresim që gjyqësori i Zyrihut ka konfirmuar të drejtën tonë për të publikuar një kundërpërgjigje. Është një pjesë kritike e debatit të hapur në shoqërinë tonë që të dëgjojmë të dyja anët në çështje të rëndësishme.” Kjo deklaratë nënvizon rëndësinë që Palantir i jep mundësisë së diskutimit publik dhe transparencës në çështjet e teknologjisë së ndërlikuar. **Përfundim** Vendimi i gjykatës së Zyrihut shënon një fitore për mediat e pavarura në Zvicër dhe përkufizon kufijtë e të drejtës së përgjigjes në ligjin zviceran të medias. Ndërkohë, ai tregon se, edhe nëse një kompani e madhe si Palantir ka mundësi të kërkojë publikimin e kundërpërgjigjeve, gjykata mund të kufizojë këtë kërkesë në bazë të përmbajtjes faktike të artikullit. Për Republikun dhe WAV, çështja e shpenzuar ka qenë një sfidë financiare, por vendimi i fundit i gjykatës ofron një ndihmë morale për punën e tyre investiguese dhe për rolin e tyre në mbrojtjen e lirisë së shtypit në Zvicër.