Proteinmaxxing i tepruar: Gout, gurë veshkash dhe frymë e keqe

Gjatë një kontrolli të rregullt, mjeku im mori me sy raportin e analizave të gjakut dhe pa menjëherë një rezultat që e tronditi: “Keni acid urik i lartë”, më tha ai. “Kjo është një parapaguar i gjendjes së njohur si gout”. Për mua, që jam aktiv, luaj futboll dy herë në javë, kam rreth 15 % yndyrë trupore dhe ndjek një dietë relativisht të shëndetshme, kjo diagnozë dështoi të përputhet me imazhin e “njeriut të sëmurë”. Mjeku më pyeti nëse konsumoj shumë proteinë dhe më shpjegoi se një sasi prej rreth 200 gramë proteinë në ditë mund të tejkalojë kapacitetin e trupit për ta metabolizuar, duke çuar në ngritjen e acidit urik.

Sipas të dhënave të National Health and Nutrition Examination Survey, në vitin 2016 3.9 % të të rriturve në SHBA (rreth 9.2 milionë persona) kishin gout, dhe 5.9 milionë prej tyre ishin burra. Ekspertë, përfshirë Dr. Spencer Kroll, specialist i mjekësisë së brendshme, e lidhin rritjen e rasteve me obsesionin e fundit për “proteinmaxxing” dhe me probleme të sistemit tretës. “Me bollëkun e proteinave në treg dhe inkurajimin e vazhdueshëm për konsumimin e tyre, po shohim pasoja të reja”, thotë Krolli. Gout është një formë shumë e dhimbshme e artritit, e shkaktuar nga kristalet e uratës në nyje, dhe mund të ndodhë jo vetëm në gishtat e këmbëve, por kudo në trup.

Dietistja Kylie King shton se, ndonëse gout tradicionalisht konsiderohej produkt i trashëgimisë gjenetike, kjo perceptim ka ndryshuar kur rekomandimet për proteinë u rritën ndjeshëm para pesë vjetësh. “Shumë klientë erdhën me këshilla të jashtëzakonshme për proteinë nga trajnerët personalë ose nga interneti”, shpjegon ajo. Kjo “proteinmaxxing” ka çuar në raste ekstreme, si ai i një pacienti që erdhi në klinikë duke ecur me vështirësi, pasi niveli i acidit urik ishte jashtëzakonisht i lartë. Përveç medikamenteve për lehtësimin e dhimbjes, trajtimi përfshinte reduktimin e proteinave, veçanërisht i mishit.

Përveç gout-it, konsumimi i tepërt i proteinave rrezikon edhe formimin e gurëve të veshkave. Gurët e acidit urik, një nga llojet më të zakonshme, lindin nga akumulimi i acidit urik, i cili rritet me proteinë, veçanërisht ajo shtazore, dhe me hidracion të pamjaftueshëm. “Kjo ndodh shpesh kur njerëzit konsumojnë shumë proteinë pa pirë mjaft ujë”, thotë King. Një lloj tjetër i gurëve, gurët e kalcium‑oksalatit, përbëjnë rreth 80 % të të gjitha gurëve të veshkave. Edhe pse nuk shkaktohen drejtpërdrejt nga proteinat, ata mund të shfaqen kur dieta e bazuar në proteinë çon në mungesë kalciumi, për shembull për shkak të përjashtimit të produkteve të qumështit. “Kur dikush ndalon të konsumojë produkte qumësore për të rritur proteinën, mund të zhvillojë një deficit kalciumi dhe kështu rritet rreziku për gurë kalcik”, shton Krolli.

Për të shmangur këto komplikacione, ekspertët rekomandojnë të ruani një ekuilibër: hidracion i mjaftueshëm, përfshirja e ushqimeve të pasura me kalcium si qumështi, djathi, dhe perimet me gjethe të gjelbër, dhe kontrolli i historikut familjar, i cili dyfishon rrezikun për gurë veshkash. Një tjetër pasojë e pakëndshme e konsumit të tepërt të proteinave është fryma e keqe. “Fryma e keqe nuk është thjesht çështje hidratimi, por pasojë metabolike”, shpjegon King. Në trup, proteinat shpërbëhen në azot, i cili konvertohet në amoniak, duke prodhuar erë të pakëndshme që shpesh perceptohet si frymë e keqe.