Sanctionet ndaj kolonistëve izraelitë s’janë të mjaftueshme, thonë aktivistët

Më 9 qershor 2026, Mbretëria e Bashkuar, së bashku me Australi, Kanada, Francën, Zelandën e Re dhe Norvegjinë, shpalli një grup sancionesh të koordinuara kundër rrjeteve që financojnë dhe ekzekutojnë dhunën e kolonistëve në territoret palestineze. Sanksionet britanike përfshinë gjashtë entitete dhe një individ, ndërsa Franca ndaloi hyrjen në vend të Ministrit të Financave izraelit Bezalel Smotrich, tre udhëheqës grupesh koloniste dhe 21 kolonistë. Këta dy politikanë, Smotrich dhe Ministri i Sigurisë Kombëtare Itamar Ben‑Gvir, janë tashmë objekt i ndalimeve në disa vende evropiane për retorikën e tyre kundër palestinezëve dhe për mbështetjen e dhunës së kolonistëve.

Sipas kritikanëve, masa të tilla janë të kufizuara dhe nuk përballen me thellësinë e problemit. Jennifer Larbie, kreu i ndikimit në Britaninë për Christian Aid, i ka përshkruar vendimin “derisor” dhe ka shtuar se Britania po bën “gjëra shumë të vogla, shumë vonë” ndërkohë që palestinezët po humbasin tokën e tyre. Mustafa Barghouti, sekretari i Përgjithshëm i Iniciativës Kombëtare Palestinë, ka theksuar se liderët perëndimorë po përpiqen të “mbulojnë mangësitë e tyre me masa me vlerë të ulët”, duke e bërë sanksionin një reagim ndaj zemërimit publik në vend të një ndryshimi të vërtetë në politikat shtetërore.

Aktivistët e të drejtave të njeriut theksojnë se problemi është struktural: qeveria izraelite vetë planifikon, financon dhe zbton zgjerimin e kolonive. Në vitet ’90, sipas Marrëveshjes së Osllos, numri i kolonistëve në Bregun Perëndimor dhe Jerusalemin Lindor ishte rreth 250 000, ndërsa sot ai ka kaluar 700 000, ndërsa rreth tre milion palestinezë jetojnë në territoret e zëna. Edhe pse Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë ka dhënë në korrik 2024 një opinion këshillues që të gjitha shtetet kanë detyrë të mos njohin ose ndihmojnë okupimin e paligjshëm të Izraelit, Bashkimi Europian ka dështuar të imponojë një ndalim të plotë tregtarik ndaj entiteteve të bazuara në koloni, duke lejuar prodhime si datat Medjool, avokado, verë dhe kozmetikë të hyjnë në tregjet evropiane.

Kristyan Benedict, menaxher i reagimit ndaj krizave në Amnesty International Britani, ka kritikuar se përqendrimi në rrjetet financiare të kolonistëve, ndërsa lë pa ndëshkim ministrat që udhëheqin këto fushata, “lë pa ndëshkim arkitektët”. Ai ka kërkuar që Mbretëria e Bashkuar të vendosë sanksione edhe ndaj kryeministrit Benjamin Netanjahu, ish-Ministrit të Mbrojtjes Yoav Gallant dhe zyrtarëve të tjerë, të cilët përballen me akta të Gjykatës Ndërkombëtare Penale për krime lufte. Një hetim i kombësuar i Kombeve të Bashkuara ka konfirmuar se autoritetet izraelite kanë qenë drejtpërdrejtë në sulmet e kolonistëve që kanë shkaktuar vdekje, plagë dhe zhvendosje palestinezësh, duke ofruar mbrojtje ushtarake për sulmuesit.

Në këtë kontekst, figura si Smotrich dhe Ben‑Gvir, të njohur për incitimin e dhunës dhe përshpejtimin e okupimit, përfaqësojnë një rrezik të thellë për paqen. Smotrich, pas një sulmi vdekjeprur në Huwara në fillim të 2023‑s, ka deklaruar se ky qytet “duhet të fshihet” nga shteti izraelit, dhe ka përdorur rolin e tij në Ministrinë e Mbrojtjes për të transferuar fuqitë administrative në Bregun Perëndimor nga ushtarët në civilë – një veprim që ekspertët e drejtësisë e përshkruajnë si një aneksim de facto. Ndërkohë, Ben‑Gvir ka shpërndarë armë zjarri për “gardën kombëtare” të kolonistëve dhe ka lavdëruar ata që akuzohen për vrasje palestinezësh, duke i paraqitur si heronj të mbrojtjes së Izraelit. Sipas akademikut Mohanad Mustafa, figura të tilla demonstrojnë se politika e kolonizimit është thelbësisht një çështje shtetërore, jo thjesht veprimtari individuale.