Topi i Kupës së Botës 2026 “Trionda” sfidon aerodinamikën tradicionale

Projektimi i topit zyrtar për Kupën e Botës 2026 mund të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në rezultatet e 104 ndeshjeve që do të luhetë. Sipas një studimi të risë, “Trionda” është topi i parë në historinë e Kupës së Botës për meshkujt që përbëhet nga vetëm katër panele të bashkuara termikisht, një ndryshim që ndryshon mënyrën se si ai përshkon ajrin dhe ndikon në përshpejtimin, trajektoren dhe shtrirjen e tij.

Adidas prezantoi zyrtarisht “Trionda” në tetor të vitit të kaluar, duke e bërë të dukshëm me ngjyrat e shteteve pritëse – Shtetet e Bashkuara, Meksikë dhe Kanada. Përveç dizajnit tërheqës, topi u kritikua për strukturën e tij të pazakontë, ku katër panelët janë ngjitur me ngrohje dhe ngjitës, duke nxitur pyetje rreth qëndrueshmërisë në fushë. John Eric Goff, profesor vizitor i fizikës në Universitetin e Puget Sound dhe bashkautor i studimit, shpjegoi në një artikull në The Conversation se “më pak panele mund të nënkuptojnë një gjatësi më të shkurtër të qepjeve dhe, rrjedhimisht, një sipërfaqe më të lëmuar. Lëmuarësia është thelbësore sepse shtresa e hollë e ajrit që ngjitet në sipërfaqe përcakton vendin ku rrjedha ndahet, madhësinë e gjurmës dhe sasinë e rezistencës që përjeton topi”.

Karakteristika e ngjashme kishte topi “Jabulani”, i përdorur në Kupën e Botës 2010 në Afrikën e Jugut, i cili shkaktoi ndryshime të papritura në drejtimin ose në shpejtësinë e fluturimit. Për të kapërcyer këtë problem, Adidas i shtoi “Trionda-s” qepje të thella, tre kanale të theksuara në secilin panel dhe një sipërfaqe të teksturuar për të përmirësuar stabilitetin aerodinamik. Goff dhe ekipi i tij testuan topin në një tunel të erës, duke matur koeficientët aerodinamikë të forcës dhe duke analizuar fenomenin e “krizës së rezistencës aerodinamike”, ku rezistenca ndryshon papritur në shpejtësi të caktuara.

Rezultatet treguan se “Trionda” arrin pikën kritike të rezistencës në rreth 43 km/orë, një vlerë më e ulët se 50‑65 km/orë për topat “Al Rihla” (2022), “Telstar 18” (2018) dhe “Brazuca” (2014), dhe shumë më poshtë se 79‑97 km/orë për “Jabulani”. Kjo do të thotë se topi i vitit 2026, falë sipërfaqes së tij të ashpër, do të ngadalësojë rrjedhën e ajrit në mënyrë më të barabartë në lojërat afër, si kërcimet nga këndi apo goditjet e lira, duke i dhënë atyre më shumë stabilitet dhe më pak lëvizje të paparashikueshme. Megjithatë, në shpejtësi më të larta, topi mund të humbasë shtrirje; për shembull, në një goditje nga portë që synon të arrijë në mesfushë, topi mund të bjerë disa metra më herët se sa pritet. “Në simulimet tona, diferenca me ‘Brazuca’, ‘Telstar 18’ dhe ‘Al Rihla’ nuk është e madhe, por është e mjaftueshme që lojtarët të vërejnë se goditjet e gjata bien disa metra jashtë objektivit,” thotë Goff.

Një tjetër ndryshim teknik është vendosja e sensorit që transmeton të dhëna në VAR dhe sistemin gjysmë‑automat të ofsendit. Në modelet e mëparshme sensori ndodhte në qendër të topit; në “Trionda” ai është i integruar në një nga panelët, ndërsa peshat kundërshtuese janë vendosur në tre panelët e tjerë për të balancuar strukturën. Autorët theksojnë se studimi nuk mund të parashikojë saktësisht sjelljen e topit në çdo ndeshje, pasi testimet u bënë pa rrotullim dhe faktorë si lartësia, lagështia, temperatura dhe presioni atmosferik ndikojnë në trajektoren. Sidoqoftë, gjetjet e tyre ndihmojnë të kuptohet fizika pas një goli spektakolar ose një gabimi të dukshëm nga sulmuesi. “Çdo katër vjet, një dizajn i ri ofron një mënyrë të re për të parë se si fizika hyjnë në lojë, jo në teori, por në lëvizjen e objektit që çdo lojtar i futbollit duhet të mbështetet,” përfundon Goff.