Vrima e zezë e pushuar, protoplanetë e humbur dhe lajme shkencore të javës

Kjo javë ka sjellë një mori ngjarjesh të rëndësishme në botën e shkencës. Astronautët në Stacionin Hapësinor Ndërkombëtar u detyruan të ndalen për një kohë të shkurtër pasi u zbuluar një rrjedhje ajri në tunelin e transferimit, ndërsa NASA shpalli zyrtarisht se sondi i saj MAVEN ka ndërruar funksionin. Në një tjetër zhvillim, studiuesit e Universitetit të Cambridge raportuan testimin e një vaksine “universale” me antigen të projektuar nga inteligjenca artificiale.

Duke shfrytëzuar të dhënat e teleskopit hapësinor James Webb, një ekip kërkuesi ka arritur të matë masën e një vrime të zezë të pushuar, e cila ndodhet në një largësi prej 10 miliardë vite drite. Vrimat e zezë pasive janë më të vështira për t’u vëzhguar, pasi nuk ndriçojnë gazin dhe pluhurin rreth tyre si ato që janë në fazë aktivë. Përmes kombinimit të rezolucionit të lartë të JWST‑s me fenomenin e lentimit gravitacional, ekipi, i udhëhequr nga Andrew Newman nga Carnegie Science, ka përcaktuar masën e vrimës në qendër të galaksisë së largët MRG‑M0138, duke hapur një dritare të re për studimin e formimit të vrimave masive dhe i galakteve në periudha të hershme të universit.

Një meteorit i rrallë i gjetur në shkretëtirën sahariane ka dhënë prova për ekzistencën e një protoplaneteje që ka rrotulluar rreth Diellit para 4.5 miliardë vjetësh. Ky meteorit, i klasifikuar si angrite, përmban kristale të pasura me alumini – clinopyroxene – të cilat sugjerojnë se formuar në presion prej të paktën 17.5 kilobara, duke kërkuar një trup prind me rreze mbi 1,800 kilometër, pra madhësi që mund të krahasohej me Hënën ose madje Marsin. Sipas profesorit Aaron Bell nga Universiteti i Colorado Boulder, kjo zbulim tregon një rrugë të veçantë evolutive në formimin e planetëve të hershëm, ndryshe nga ajo e Tokës dhe Marsit.

Përveç këtyre, NASA ka njoftuar datën e lançimit të teleskopit hapësinor Nancy Grace Roman, të caktuar për 30 gusht. Google ka premtuar të kompensojë më shumë ujë sesa përdor në qendrat e tij të të dhënave deri në vitin 2030, ndërsa CEO‑ja e Blue Origin, Jeff Bezos, ka konfirmuar se raketa New Glenn do të fluturojë përsëri përpara se të përfundojë viti.