La Calera, qyteti kolumbian që sfidoi Coca‑Cola Femsa dhe fitoi
Një thatësi e ashpër, e cila filloi në prill 2024 dhe zgjati deri në prill të vitit të kaluar, la qytetin La Calera, në afërsi të Bogotá-s, pa ujë të pijshëm, për gatim dhe bujqësi. Banorët u përballën me deri në 15 ditë racionimi të ujit çdo muaj, ndërsa rezervuari i Chingaza, që furnizon rreth 70 % të ujit të pijshëm të kryeqytetit, ishte në gjendje kritike.
Kur banorët filluan të kërkojnë se nga vjen uji, vëmë re se Indega, një degë e Coca‑Cola Femsa, po nxirrte ujë nga burimet lokale për të prodhuar shishe të markës “Agua Manantial”. Pavarësisht rrestriktimit të ujit për familjet, kompania vazhdonte të nxirrte ujë, duke shkaktuar zemërim të thellë në komunitet. “Na kërkuan të racionojmë ujë, por jo kompanitë,” tha Alexander Hernández, banor i La Calera-s.
Pas një fushate të ashpër, ku aktivistët përballën me kërcënime për vdekje dhe ngacmime, këshilli lokal arriti në një fitore të rrallë për mjedisin në Amerikën Latine: në prill të këtij viti, koncesioni i ujit i Indega u reduktua në nivelin më të ulët që ka ekzistuar që nga vitet ’80. Kampanja u udhëheq nga Javier Cifuentes, këshilltar lokal dhe avokat i të drejtave për ujë, i cili theksoi se populli Muisca ka mbrojtur ujërat e këtij territori prej brezhave.
La Calera ndodhet brenda 11 komunave të parkut kombëtar Chingaza, një zonë historikisht e pasur me ujë, por që nga 2023 deri në 2024 u shfryrë nga një El Niño i jashtëzakonshëm, duke e lënë rezervuarin në vetëm 15 % kapacitet, niveli më i ulët ndonjëherë i regjistruar. Ndërkohë, Indega paguante vetëm 120 peso për metër kub ujë, ndërsa familjet në La Calera paguajnë nga 697 deri në 3 720 peso, varësisht nga të ardhurat e tyre. “Kjo është një kompani multinationale që nxjerr burime për 40 vjet pa paguar fare,” tha Hernández.
Me ndihmën e organizatës joprofite Cajar, Herminia Cristancho, kryetare e Asociacionit të Fshatrave të Grave në La Calera, mori qasje në qindra dokumente rreth përdorimit të ujit nga Indega dhe paraqiti një ankesë ndaj rinovimit të koncesionit, i cili duhej të përfundonte në dhjetor 2024. Autoritetet e CAR‑s, korporata rajonale autonome që menaxhon koncesionet, refuzuan studimin e kompanisë që pretendonte se burimet e ujit ishin të ripërtëritura nga shi, duke e konsideruar atë si i paqartë teknikisht. Aktivistët përdorën rrjetet sociale dhe presionin politik për të sjellë çështjen në skenën kombëtare, ndërsa disa banorë ruralë mbështesin fabrikën për punësimin dhe investimet në infrastrukturë. Sidoqoftë, Cifuentes dhe Cristancho vazhdojnë të përballen me sulme personale dhe kërcënime për jetën, pasi Coca‑Cola Femsa tentoi të “bëjë gjëra të mira” për të qetësuar komunitetin, duke pikturuar shkollën lokale, vendosur filtra ujit dhe premtuar ripavimentim të rrugëve.
Kundër kësaj, aktivistët mbeten të vendosur se mbrojtja e ujërave është një çështje jetike për popullin Muisca dhe për të ardhmen e La Calera-s, duke treguar se një kompani e madhe mund të ndalojë operacionet e saj kur komuniteti bashkohet dhe kërkon drejtësi.